Keuze …

Ik ga vanmorgen mijn broer ophalen om samen met hem naar mijn opa te gaan in Utrecht. Even voor kerst hebben wij te horen gekregen dat hij nog enkele dagen had. Hij leeft nog en hij heeft er nog zin in volgens mijn oom.

Bij mijn opa aangekomen zit deze kwiek en rechtop in zijn bed. Hij zit er vitaal bij voor een man, die terminaal ziek is, en onder de omstandigheden verkeerd dat hij niet meer geholpen wordt. Mijn oom is ook aanwezig. We drinken fijn samen koffie en kletsen een beetje over niks eigenlijk. Mijn oom concludeert dat mijn opa moppert en dat betekent dat het goed gaat. We besluiten om na een uurtje weg te gaan. Ik praat nog even met mijn oom na en leg uit dat het niet meer zal duren met mijn vader. We hebben een gesprek met de dokter vertel ik hem en beloof hem te bellen als ik duidelijkheid heb.

Onderweg naar Amsterdam belt de dokter van mijn vader ons in de auto. We spreken met hem af op de palliatieve afdeling. Voordat we naar de dokter gaan eten we nog snel een broodje in Amstelveen. Rond twee uur hebben we de afspraak.

In het verzorgingstehuis aangekomen melden we ons bij de verpleging van mijn vader. De dokter wordt gebeld en komt na een klein kwartiertje aan. We gaan naar een aparte kamer. Hij vraagt of wij bezwaar hebben of de studente geneeskunde, die stage loopt, bij het gesprek aanwezig is. Wat ons betreft is dit geen probleem.

De dokter is ochtend al bij mijn vader geweest. Hij concludeert dat het er niet goed uitziet. Feitelijk is de stervensfase al begonnen. We krijgen een bevestiging van ons gevoel. De dokter legt ons voor dat er de wens van mijn vader, waar mijn broer en ik van op de hoogte zijn, om in het geval van uitzichtloos leiden euthanasie aan te vragen met hem besproken is. Destijds ben ik zelf bij dit gesprek aanwezig geweest en samen met mijn vader hebben we de documentatie hier voor in orde gemaakt. De dokter stelt voor om mijn vader de keuze voor te leggen van euthanasie of palliatieve sedatie. We hebben ons  destijds door twee dokteren uitgebreid laten informeren over beide mogelijkheden. Euthanasie is het op hun eigen verzoek bespoedigen van de dood oftewel een actieve vorm van levensbeeindiging met een slaapmiddel gecombineerd met een spierverslapper en palliatieve sedatie is het toedienen van slaapmedicatie tijdens de stervensfase.

We gaan richting de kamer van mijn vader. Het is een bijzonder binnenkomen. We gaan zitten en de dokter start het gesprek met mijn vader. De dokter vraagt of mijn vader alles kan horen en goed begrijpt. Hij legt hem uit dat het niet goed gaat en mijn vader bevestigt dit. Voorzichtig begint de dokter met het voorleggen van de keuze. Het blijft even stil. Mijn broer en ik zeggen tegen mijn vader dat elke keuze de juiste is en dat wij achter hem staan. Hij moet voor zichzelf kiezen vinden wij. Na een tijdje geeft hij aan dat het ‘goed zo is’. Het blijft onduidelijk welke vorm hij kiest. De dokter raad mijn vader aan om de weg van de palliatieve sedatie te bewandelen. Mijn vader is het daar mee eens. Maar geeft aan dat hij mij aan het einde van de middag nog even zal bellen als wij met onze vader hebben gesproken.

De dokter verlaat de kamer en niet veel later komt de geestesbegeleider binnen. Hij is inmiddels op de hoogte dat het er niet goed uit ziet. Hij vraagt mijn vader wat hij wil. Het is tijd om los te laten en te gaan vertelt hij mijn vader. Wij vallen bij en geven wederom aan dat we achter zijn beslissing staan. Het is een bijzonder gesprek. Een paar maal wordt duidelijk dat mijn vader er wel klaar mee is.

Wanneer de geestesbegeleider de kamer verlaat pakken mijn broer mijn vaders handen vast en proberen hem gerust te stellen dat het goed is. Mijn vader brabbelt ‘hou je taai, het komt goed …’ Het is een emotioneel moment dat ik mijn hele leven nooit meer zal vergeten. Na een tijd besluiten mijn broer en ik om mijn vader even met rust te laten en kopje koffie te gaan drinken. We concluderen dat we duidelijkheid hebben en achter de beslissing staan. We vragen elkaar of het gaat …

Aan het einde van de middag heb ik contact met de dokter. We spreken af de weg van de palliatieve sedatie in te slaan en morgen in de ochtend daar mee te beginnen. Na dit gesprek overleg ik met mijn broer en gaan nogmaals met mijn vader praten wie hij nog wil zien. Ik bel iedereen, die mijn vader nog wil zien, op en vraag deze avond nog langs te komen. We besluiten wanneer mijn schoonzus binnenkomt om elkaar af te wisselen vanavond zodat zij naar hun kinderen kunnen wanneer ik terug kom. Ik ga snel een hapje eten bij mijn beste vriendin.

Iedereen is aanwezig wanneer ik terugkom. Ik leg iedereen voor dat zij morgenochtend ook aanwezig kunnen zijn bij het begin van de palliatieve sedatie. Iedereen zal er zijn morgen.

Langzamerhand gaat iedereen weg. Ik vraag slaapmedicatie voor mijn vader. Ik maak nog een keer zijn kamer voor de laatste keer in orde en doe de gordijnen dicht zodat hij rustig kan slapen. Het is inmiddels half elf.

De tranen glijden over mijn wangen in de auto. Onderweg bel ik met mijn vrienden om het nieuws te vertellen. Een is zelfs terug gekomen uit Belgie om vanavond met mij te kletsen en er voor me te zijn. Ik pik hem op voor het centraal station. We stoppen in de Spuistraat om wat te drinken. Ik ben blij dat hij er is. Na even gekletst te hebben stelt hij voor om naar huis te gaan en mij morgen op te halen om mij naar het verzorgingstehuis te brengen. Ik geef hem mijn auto mee.

Thuis besef ik me dat dit de eerste dag is in mijn verdere leven. Binnen niet al te lange tijd zijn mijn broer en ik wees. Wat heeft mijn vader een dappere keuze gemaakt …

Opa …

Sinds een paar jaar na het overlijden van mijn oma is mijn opa eigenlijk steeds achteruit gegaan. Mijn opa, de vader van mijn moeder is 89 en woont al enige tijd in het verzorgingstehuis in Utrecht.

Begin van de week bereikte mij het bericht dat mijn opa is gevallen en zijn heup gebroken heeft. Ik had mijn oom, de broer van mijn moeder, gisteren aan de telefoon. De doktoren hebben aangegeven dat ze mijn opa niet meer gaan opereren. Het kan enkele dagen duren voordat mijn opa komt te overlijden hebben de dokteren bij mijn oom aangegeven.

Gisteren heb ik mijn vader gevraagd of hij naar mijn opa toe wil om afscheid te nemen. Hij heeft aangegeven dat hij daar geen kracht meer voor heeft. Ik heb begrip voor zijn beslissing en heb hem aangegeven dat elke beslissing de juiste is voor zichzelf. In dit stadium draait het enkel nog om hem, in ieder geval wat mij betreft. Ik heb ook mijn broer gebeld en hem gevraagd of hij nog naar zijn opa wil om afscheid te nemen.

Ik ben vandaag naar mijn opa gegaan. Hij is inmiddels weer terug gebracht van het ziekenhuis naar het verzorgingstehuis. Mijn oom pikt mij op van het station. Door de weersomstandigheden leek het mij verstandiger om met de trein te gaan. Binnen het half uur ben ik in Utrecht.

Een echt gesprek met mijn opa kan ik niet meer hebben. Hij zit onder de pijnstillers, die hem regelmatig doen ‘ijlen’ en grotendeels onverstaanbaar maken. Ik moet af en toe lachen om mijn opa, die door de medicijnen tussendoor een opleving krijgt en dan de meest grappige opmerkingen maakt. Ik heb ook een fijn gesprek met mijn oom, die mij vertelt dat hij vroeger op mij paste. Hij vertelt mij dat hij enorm veel respect voor mijn vader heeft hoe hij omgaat met de situatie waar hij nu in zit. Het is een ‘fijne’ middag merk ik. Gemoedelijk en sereen.

Ik neem afscheid van mijn opa. Ik heb vrede met het feit dat er een einde aan het leven van mijn opa gaat komen. Ik hou een warm gevoel over aan de middag, die ik met opa en mijn oom in Utrecht heb gehad.